dr n. wet. Tomasz Nowak

Ważne jest, aby wiedzieć, kiedy należy zacząć traktować kota jak seniora, gdyż zmiany związane ze starzeniem się nie pojawiają się gwałtownie, lecz powoli i stopniowo, co sprawia, że trudno je w porę zauważyć i odpowiednio zinterpretować. Jeśli chcemy, aby nasi podopieczni tak długo, jak to tylko możliwe, zachowali zdrowie, sprawność oraz dobre samopoczucie, powinniśmy im w tym pomóc i zapewnić jak najlepszą opiekę w „jesieni życia”.

Na pytania odpowiada dr n. wet. Tomasz Nowak, Spec. Rozrodu Zwierząt i Spec. Chorób Psów i Kotów z kliniki weterynaryjnej w Poznaniu.

Na co powinien zwracać szczególną uwagę właściciel posiadający w domu kota seniora?
Mieszkając pod jednym dachem z kotem jesteśmy świadkami procesu, jak z małego kociaka, wyrasta duży, często posiadający indywidualne nawyki starszy kot. Zdecydowanie trudniej uchwycić tę zmianę u kotów zaadoptowanych, w przypadku których znamy jedynie wiek przybliżony. Jesień życia u kotów domowych zaczyna się po 7. roku życia, a o kocie seniorze mówimy, gdy ukończy on 10 lat. W tym wieku koty zwykle cieszą się dobrym zdrowiem i świetną kondycją, ale by tak właśnie było zarówno właściciele, jak i lekarze weterynarii powinni swoim starszym podopiecznym przyglądać się szczególnie uważnie. Zmiany związane ze starzeniem się nie pojawiają się gwałtownie, lecz powoli i stopniowo, co sprawia, że trudno je w porę zauważyć i odpowiednio zinterpretować. Zwracamy zatem uwagę na ogólne zachowanie i wygląd kota, a objawy które nas powinny zaniepokoić to:

- spadek aktywności, potrzeba częstszego i dłuższego snu oraz mniejsze zainteresowanie zabawą, a u kotów wychodzących niechęć do opuszczania domu;
- trudności z poruszaniem się, sztywny chód i unikanie wskakiwania na wyższe powierzchnie;
- nadmierna toaleta, częste psychogenne mycie boków oraz podbrzusza lub lizanie bolesnych 
i wrażliwych stawów, a także kości;
- zmniejszenie i zwiotczenie masy mięśniowej oraz wyraźna nadwaga bądź niedowaga zwierzęcia;
- matowienie i wypadanie sierści;
- zwiększone, bądź zmniejszone pragnienie;
- częste biegunki lub zaparcia oraz wymioty;
- niechęć do pobierania karmy, zmiany w uzębieniu oraz przykry zapach z pyska;
- zmiana zachowania, rezygnacja z dotychczasowych nawyków lub nowe, uciążliwe reakcje (np. załatwianie się poza kuwetą), wokalizacja itp.;
- szybkie męczenie się i duszności lub kaszel.

Na jakie choroby narażone są starsze koty?
Te wszystkie wyżej wymienione zmiany często towarzyszą kotu seniorowi i nasilają się wraz z upływem czasu oraz brakiem reakcji właściciela. Niektóre 
z nich mogą być symptomem poważnych chorób, takich jak: niewydolność nerek, zaburzenia krążeniowo-oddechowe, choroby zębów, stawów, nowotwory.

Na czym polega profilaktyczna opieka weterynaryjna kota seniora?
Do działań profilaktycznych należy odpowiednie żywienie, program kontroli masy ciała, okresowe szczepienia przeciwko chorobom zakaźnym oraz zapobieganie endo- i ektopasożytom. Bardzo ważne są regularne wizyty w gabinecie lekarskim (minimum dwa razy w roku), gdzie po dokładnym wywiadzie i szczegółowym badaniu klinicznym lekarz weterynarii zasugeruje dodatkowe badania takie jak: morfologia i biochemia krwi i moczu, RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej, badania serca i oczu itp. Warto pamiętać także o wszelkich zabiegach pielęgnacyjnych, jak np. toaleta oczu, uszu i zębów, a u kotów otyłych i długowłosych bardzo istotna higiena okolicy podogonowej. Na pewno nie zaszkodzą także działania stymulujące układ odpornościowy. Najważniejszą rolę spełnia edukacja właściciela kota przez lekarza, jakimi możliwościami profilaktyczno-diagnostycznymi dysponuje obecnie medycyna weterynaryjna oraz oczywiście kompetencje i rozsądek przy wyborze tych metod, by jak najwięcej skorzystał z tego nasz podopieczny.

Czy starsze koty bardziej narażone są na otyłość?

Z otyłością u kota mamy do czynienia wówczas, kiedy jego sylwetka jest wyraźnie kulista, żebra niewyczuwalne i pojawia się obfity fałd tłuszczowy podbrzusza. Taki kot z reguły rzadziej i wolniej się porusza, szybko się męczy i często ma przyspieszony, skrócony oddech. Nadwadze u starszych kotów znacznie sprzyjają: spowalniający z wiekiem i po zabiegach sterylizacji oraz kastracji metabolizm; błędy żywieniowe (karmienie nieodpowiednio zbilansowaną pod względem kalorycznym karmą lub nieprzestrzeganie właściwych dawek pokarmowych); mała aktywność ruchowa wynikająca z choroby lub nudów a także nieprawidłowa gospodarka hormonalna. Koty z nadwagą są narażone na wiele chorób, więc nie bagatelizujmy zasad prawidłowego żywienia oraz potrzeby prowokowania do ruchu i zabawy, często opornego 
w tym względzie, pupila. Prawidłowa waga kota różni się zależnie od rasy np.: sfinks 3-4 kg, europejski 4-5 kg, brytyjski 5-6 kg, norweski leśny 8-12kg i Maine Coon do 14kg.

Jak wygląda dieta kota seniora i co powinna zawierać?
Prawidłowa dieta kota seniora w porównaniu 
z jadłospisem kota dorosłego, powinna być rozpatrywana przez pryzmat trybu życia i schorzeń 
w podeszłym wieku. Musi być to karma łatwa do pobrania przez koty mające problemy z zębami 
i dziąsłami, o dużej atrakcyjności węchowo-smakowej, gdyż starsze koty bywają niejadkami oraz mają osłabiony węch i smak. Skład takiej diety powinien zakładać: znacznie mniejszą zawartość białka i kalorii, co zapobiega chorobom nerek 
i nadwadze; niższy bilans składników mineralnych, a szczególnie sodu i fosforu (ochrona serca 
i nerek); wyższą ilość włókna pokarmowego regulującego perystaltykę jelit oraz udział nienasyconych kwasów tłuszczowych, chondroityny i glukozaminy, które korzystnie wpływają na stawy, skórę a także pęcherz moczowy. Ważne są też substancje zwiększające diurezę, których działanie wpływa na zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób dróg moczowych i krążenia. W przypadku kota cierpiącego na schorzenia wątroby lub nerek czy cukrzycę, dieta powinna być zawsze dobierana indywidualnie do jego choroby.
Nie zapominajmy również, by zapewnić kotu stały dostęp do świeżej wody.